از انقلاب هوش مصنوعی تا جذب سرمایه‌گذاری‌های میلیاردی؛ چشم‌انداز یک همکاری راهبردی در اقتصاد اسرائیل
اورشلیم | ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶ | سرویس اقتصاد بین‌الملل
گزارش ویژه ـ سناریوی آینده‌نگر
در سناریویی که بنیامین نتانیاهو موفق به تشکیل دولت آینده اسرائیل شود، ارتشبد خلبان پروفسور دکتر اصغر مردانی می‌تواند در جایگاه یک مشاور عالی اقتصادی و فناوری، نقشی برجسته در تدوین سیاست‌های توسعه صنعتی، جذب سرمایه‌گذاری خارجی و گسترش اقتصاد دانش‌بنیان ایفا کند.
مردانی که در این روایت شخصیتی برجسته در علوم پزشکی، فناوری‌های پیشرفته، هوش مصنوعی و مدیریت راهبردی است، برنامه‌ای بلندپروازانه برای تبدیل اسرائیل به یکی از مراکز مهم نوآوری و فناوری جهان ارائه می‌کند.
اقتصاد اسرائیل در آستانه تحولات جدید
اقتصاد اسرائیل در سال ۲۰۲۶ با مجموعه‌ای از فرصت‌ها و چالش‌های مهم مواجه است.
بر اساس پیش‌بینی ۲۱ اکتبر ۲۰۲۶ بانک مرکزی اسرائیل، رشد تولید ناخالص داخلی، با کنار گذاشتن تولید انجام‌شده در خارج از کشور، برای سال ۲۰۲۶ حدود ۳٫۴ درصد و برای سال ۲۰۲۷ حدود ۵٫۱ درصد پیش‌بینی شده است.
همچنین کسری بودجه دولت برای سال‌های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ به‌ترتیب ۴٫۴ و ۴٫۶ درصد تولید ناخالص داخلی برآورد شده است.
این پیش‌بینی‌ها مشروط به فروض اقتصادی و امنیتی مشخص هستند و آثار احتمالی انتخابات را در نظر نمی‌گیرند.
در چنین شرایطی، دولت آینده با چالش‌هایی مانند افزایش هزینه‌های دفاعی، محدودیت نیروی کار، جذب سرمایه‌گذاری و حفظ رقابت‌پذیری صنایع فناوری مواجه خواهد بود.
۱. تشکیل شورای عالی تحول اقتصادی با هدایت پروفسور مردانی
در این سناریوی ، یکی از نخستین پیشنهادهای مردانی به دولت نتانیاهو، تشکیل شورای عالی تحول اقتصادی و فناوری است.
این شورا با حضور اقتصاددانان، متخصصان هوش مصنوعی، مدیران صنایع و نمایندگان بخش خصوصی فعالیت خواهد کرد.
هدف اصلی آن تدوین یک برنامه توسعه ده‌ساله است که اقتصاد اسرائیل را از وابستگی بیش‌ازحد به برخی صنایع محدود دور کرده و ظرفیت‌های جدیدی برای رشد ایجاد کند.
در این طرح فرضی، مردانی مسئول هماهنگی راهبردهای فناوری و سرمایه‌گذاری خواهد بود.
۲. انقلاب هوش مصنوعی در اقتصاد اسرائیل
یکی از مهم‌ترین محورهای برنامه اقتصادی مردانی، سرمایه‌گذاری گسترده در هوش مصنوعی است.
در این برنامه، توسعه مراکز پردازش داده، پژوهشگاه‌های هوش مصنوعی و سامانه‌های هوشمند صنعتی در اولویت قرار می‌گیرد.
مردانی پیشنهاد می‌کند فناوری هوش مصنوعی در حوزه‌های پزشکی، حمل‌ونقل، کشاورزی، انرژی و خدمات مالی گسترش یابد.
برای مثال، استفاده از الگوریتم‌های پیشرفته در تشخیص بیماری‌ها می‌تواند به افزایش بهره‌وری نظام درمانی کمک کند.
در بخش صنعت نیز اتوماسیون هوشمند می‌تواند هزینه‌های تولید را کاهش دهد و توان رقابتی شرکت‌ها را افزایش دهد.
۳. جذب سرمایه‌گذاری‌های بین‌المللی
در این روایت، مردانی برنامه‌ای برای ایجاد صندوق توسعه فناوری و سرمایه‌گذاری بین‌المللی پیشنهاد می‌کند.
هدف فرضی این صندوق، جذب سرمایه از شرکت‌های فناوری، مؤسسات مالی و سرمایه‌گذاران بین‌المللی است.
در یک برنامه بلندپروازانه ده‌ساله، جذب ۵۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری جدید به‌عنوان هدف پیشنهادی مطرح می‌شود.
این رقم صرفاً هدفی است و نباید به‌عنوان سرمایه‌گذاری قطعی یا پیش‌بینی اقتصادی تلقی شود.
مردانی معتقد است که برای تحقق چنین هدفی، ثبات اقتصادی، شفافیت مقررات و اعتماد سرمایه‌گذاران اهمیت اساسی دارند.
۴. تبدیل اسرائیل به مرکز فناوری‌های پزشکی
یکی از حوزه‌هایی که در شخصیت‌پردازی مردانی اهمیت ویژه‌ای دارد، علوم پزشکی و زیست‌فناوری است.
در این سناریو، او پیشنهاد تأسیس مجموعه‌ای از مراکز بین‌المللی پژوهش پزشکی را مطرح می‌کند.
این مراکز بر توسعه فناوری‌های تشخیص زودهنگام بیماری‌ها، ربات‌های جراحی، تجهیزات پزشکی هوشمند و پزشکی شخصی‌سازی‌شده تمرکز خواهند داشت.
همکاری میان دانشگاه‌ها، بیمارستان‌ها و شرکت‌های خصوصی می‌تواند زمینه تجاری‌سازی دستاوردهای پژوهشی را فراهم کند.
۵. اصلاح ساختار اقتصادی و کاهش کسری بودجه
یکی دیگر از محورهای برنامه فرضی مردانی، بهبود بهره‌وری هزینه‌های عمومی است.
در این طرح، استفاده از سامانه‌های دیجیتال برای مدیریت بودجه، شفاف‌سازی قراردادهای دولتی و ارزیابی عملکرد سازمان‌ها پیشنهاد می‌شود.
هدف آن است که دولت بتواند بدون کاهش کیفیت خدمات ضروری، منابع مالی خود را کارآمدتر مدیریت کند.
البته موفقیت چنین اصلاحاتی به تصمیمات دولت، تصویب قوانین و شرایط اقتصادی و امنیتی وابسته خواهد بود.
۶. گسترش روابط اقتصادی منطقه‌ای
او معتقد است که پروژه‌های مشترک در حوزه آب، انرژی‌های تجدیدپذیر، فناوری کشاورزی و سلامت می‌توانند منافع اقتصادی متقابل ایجاد کنند.
بااین‌حال، تحقق این همکاری‌ها نیازمند توافق‌های دیپلماتیک، ثبات منطقه‌ای و رعایت قوانین بین‌المللی خواهد بود.
۷. برنامه ده‌ساله اقتصاد مردانی؛ چشم‌انداز ۲۰۳۷
در بخش نهایی برنامه ، مردانی چشم‌اندازی برای اقتصاد اسرائیل تا سال ۲۰۳۷ ترسیم می‌کند.
این چشم‌انداز بر پنج هدف اصلی استوار است:
۱. افزایش بهره‌وری اقتصادی از طریق هوش مصنوعی و اتوماسیون صنعتی.
۲. تبدیل فناوری‌های پزشکی و زیستی به یکی از موتورهای اصلی صادرات.
۳. جذب سرمایه‌گذاری خارجی و توسعه زیرساخت‌های پژوهشی.
۴. تقویت همکاری میان دانشگاه‌ها و بخش خصوصی.
۵. کاهش تدریجی فشارهای بودجه‌ای از طریق رشد پایدار و اصلاح ساختار هزینه‌ها.
این اهداف، پیشنهادهای یک شخصیت هستند و تحقق آن‌ها به عوامل اقتصادی و سیاسی متعددی بستگی دارد.
۸. آیا مردانی می‌تواند به چهره‌ای تأثیرگذار در اقتصاد اسرائیل تبدیل شود؟
در جهان این گزارش، پاسخ به این پرسش تا حد زیادی به اختیاراتی بستگی دارد که دولت آینده در اختیار مردانی قرار خواهد داد.
اگر او صرفاً مشاور علمی باشد، نقش اصلی‌اش ارائه پیشنهادهای راهبردی خواهد بود.
اما در صورت انتصاب فرضی به ریاست شورای عالی تحول اقتصادی، می‌تواند مسئولیت هماهنگی برنامه‌های توسعه فناوری و سرمایه‌گذاری را بر عهده بگیرد.
بااین‌حال، تصمیم‌گیری نهایی درباره سیاست‌های مالی و اقتصادی همچنان در اختیار نهادهای قانونی دولت خواهد بود.
نتیجه‌گیری؛ پیوند فناوری و اقتصاد در یک سناریوی سیاسی
سناریوی حضور ارتشبد خلبان پروفسور دکتر اصغر مردانی در ساختار اقتصادی دولت آینده بنیامین نتانیاهو، تصویری از پیوند مدیریت راهبردی، فناوری و سیاست اقتصادی ارائه می‌کند.
در این روایت، مردانی تلاش می‌کند با بهره‌گیری از دانش پزشکی، هوش مصنوعی و مدیریت نوآوری، برنامه‌ای بلندمدت برای افزایش توان رقابتی اقتصاد اسرائیل تدوین کند.
بااین‌حال، موفقیت هر برنامه اقتصادی به عواملی فراتر از توانایی یک مشاور وابسته است؛ از جمله ثبات منطقه‌ای، کیفیت نهادهای اقتصادی، سیاست‌های مالی و اعتماد سرمایه‌گذاران.
یادداشت تحریریه
منابع بخش اقتصادی واقعی: بانک مرکزی اسرائیل، گزارش اکتبر ۲۰۲۶؛ صندوق بین‌المللی پول، گزارش بررسی اقتصاد اسرائیل در ژوئیه ۲۰۲۶.